Silvia Martes
The Revolutions That Did (Not) Happen
Lichaamsdelen aan een waslijn, etalagepoppen die tot leven komen en menselijke tanden en kiezen als betaalmiddel. In Silvia Martes’ film The Revolutions That Did (Not) Happen (2021) bekruipt je al snel een onheilspellend gevoel. Maar met haar surrealistische sciencefictionverhalen die telkens een onverwachte wending nemen, houdt Martes je aan het beeld gekluisterd.
Martes (Eindhoven, 1985), die in 2021 haar artist-in-resident-periode aan de Amsterdamse Rijksakademie afsloot, werd in datzelfde jaar genomineerd voor de Prix de Rome. Ze maakt doorgaans korte experimentele films waarin vervreemdende gebeurtenissen hun geloofwaardigheid ontlenen aan de uiterst precies en zelf vormgegeven filmsets waarin ze zich afspelen. De films, waarin de kunstenaar meestal ook zelf een rol in speelt, vertellen geen helder chronologisch verhaal. Het zijn eerder collages van verschillende, soms absurdistische, scènes die losjes en intuïtief met elkaar zijn verweven. Alsof de toeschouwer terloopse inkijkjes krijgt in een wereld die op het eerste gezicht bekend voorkomt, maar tegelijkertijd totaal ongrijpbaar is. Het is vervolgens aan de kijker deze suggestieve beeldcollage en raadselachtige scènes te interpreteren en er zijn eigen verhaal van te maken.
The Revolutions That Did (Not) Happen (2021) is gesitueerd in het jaar 2085, al wordt dat nergens expliciet. In een woordeloos relaas suggereert Martes een tijdperk waarin politieke en sociale structuren als gevolg van oorlogen, pandemieën en natuurrampen zijn ingestort. De nieuw op te bouwen maatschappij lijkt er een van gelijkwaardigheid, een waarin alleen vrouwen van kleur – afgestemd op Martes’ eigen huidskleur – werken in alle lagen van de hiërarchie. Maar het is ook een maatschappij die akelig veel trekjes heeft van een totalitaire staat waarin iedereen zijn identiteit verkoopt voor een grijs pak en mensen die monotone handelingen uitvoeren niet van robots te onderscheiden zijn. Martes liet zich voor deze nieuwe film inspireren door de manier waarop we, onder invloed van internet en sociale media, allemaal op elkaar gaan lijken, terwijl individualiteit – paradoxaal genoeg – tegelijkertijd met likes wordt beloond. Zo zit ook de film vol dubbelzinnigheden over de noodzaak en betekenis van verandering, massagedrag, individualiteit en de kosten van arbeidsethos. Vragen die je, ook na afloop van de film, niet meer loslaten. Door te fantaseren over de toekomst legt Martes zo vooral de tekortkomingen van het heden bloot.
Silvia Martes won de Theodora Niemijer Prijs 2021, een stimuleringsprijs voor beginnende vrouwelijke beeldende kunstenaars en werd in hetzelfde jaar genomineerd voor de Prix de Rome.