Silvia Martes

'... has other plans for us'

21 mrt 2027 05 sep 2027
Silvia Martes vlecht het haar van haar grootmoeder in cornrows, Curaçao. '... has other plans for us', film still, © Silvia Martes

In het voorjaar van 2027 gaan in De Pont Museum vier nieuwe werken van kunstenaar en filmmaker Silvia Martes (Eindhoven, 1985) in première in '… has other plans for us'. Deze solotentoonstelling – haar grootste tot dusver – is een persoonlijk filmisch onderzoek naar verlies en de dood, de omgang met verdriet, rouw en herinnering, maar ook naar reïncarnatie en het hiernamaals.

Het idee ontstond in 2024, toen Martes haar dementerende oma op Curaçao bezocht. Ze was diep geraakt door de aftakeling van deze sterke, ondernemende vrouw. In een poging iets van haar vast te houden documenteerde ze haar heldere en verwarde momenten. Dit confronterende proces – versterkt door een gesprek met haar moeder in Nederland over afscheid nemen op afstand – zette haar aan tot een intensief onderzoek naar sterven en rouw.

In de tentoonstelling verbindt Martes plekken en verhalen uit haar eigen geschiedenis, terwijl ze tegelijkertijd uitzoomt naar de grote culturele verschillen in de omgang met het onafwendbare levenseinde van ieder mens. Familiegeschiedenis en afkomst, immigratie en de koloniale geschiedenis verweeft ze met haar interesse in de sterk uiteenlopende rituelen rondom de dood.

Nadat de film rond de gesprekken met haar oma vorm kreeg, reisde Martes met haar broer Jimmy als productieassistent naar Ghana, het land vanwaar vele tot slaaf gemaakte mensen naar Curaçao en Suriname zijn verscheept. Daar verdiepte ze zich voor een volgend werk in de kosmologie van het Ga-volk en ontmoet ze doodskistenmakers in de hoofdstad Accra. Hun fantasierijke kisten – in de vorm van chilipepers, bierflesjes, leeuwen of vissen – begeleiden de overledene naar de wereld van de voorouders. De derde film is gesitueerd bij Fort Elmina, het voormalige slavenfort aan de Ghanese kust vanwaar Nederlandse handelaren mensen verscheepten die zij tot slaaf hadden gemaakt. De geesten van Martes' verre voorouders lijken er nog altijd rond te waren. In een vierde, fictieve film staat wedergeboorte centraal. Opgenomen in haar Amsterdamse studio, confronteert de kunstenaar zichzelf hierin met vroegere gedaantes van zichzelf.

Martes heeft naam gemaakt met films waarin vervreemdende verhalen zich ontvouwen op soms surrealistische filmsets die ze met grote precisie zelf vormgeeft. Ze vertelt geen eenduidige chronologische verhalen, maar schetst intuïtieve beeldcollages van losjes verweven, soms absurdistische scènes. '… has other plans for us' getuigt ook van een nieuwe ontwikkeling: naast de typische "Martes-filmsets" maakt ze nu gebruik van een meer documentaire werkwijze, gebaseerd op opnames tijdens haar onderzoek en reizen, met veel ruimte voor improvisatie. De nieuwe films worden in De Pont Museum voor het eerst gepresenteerd als ruimtelijke installaties, in combinatie met sculpturale werken.

De werken in deze tentoonstelling zijn mede tot stand gekomen met steun van Hartwig Art Foundation.

Fantasiedoodskist in de vorm van een krab, Accra, Ghana. '... has other plans for us', film still, © Silvia Martes
Fort Elmina, Elmina, Ghana. '... has other plans for us', film still, © Silvia Martes