Ragnar Kjartansson

Groots en meeslepend en tegelijkertijd tragikomisch en relativerend. Dat is in een notendop het oeuvre van Ragnar Kjartansson, een kunstenaar die met omvangrijke video-installaties, opera's en muziekstukken, naast schilderijen, tekeningen en grafiek, een opvallende positie inneemt binnen de hedendaagse kunst. Hij vervaagt bewust de grenzen tussen die media: zijn schilderpraktijk beschouwt hij als performance (Zie Die Nacht der Hochzeit), zijn films vergelijkt hij met schilderijen, zijn performances met sculptuur.

Herhaling en tijd zijn daarbij belangrijke instrumenten. Hij laat muzikanten dezelfde song urenlang spelen, schildert dagenlang hetzelfde portret, maakt iedere vijf jaar dezelfde film met zijn moeder (zie Me and My Mother), of laat de slotscène van drie minuten uit Mozarts Le nozze di Figaro twaalf uur achter elkaar opvoeren (zie Bliss). Door die herhaling verschuift de betekenis: wat begint als een handeling, groeit uit tot een ervaring.

In Kjartanssons werk staat gevoel centraal, niet het verhaal. Hij wil een emotionele toestand oproepen die je niet meteen kunt benoemen: melancholie, schoonheid, of iets dat daartussenin zit. Liefde, mannelijkheid en vergankelijkheid zijn ook thema's die telkens terugkeren. Hij onderzoekt hoe mensen omgaan met verlies en eenzaamheid, maar nooit zwaar op de hand. Ironie en humor zijn even aanwezig als ernst en weemoed. Die combinatie van oprechtheid én zelfrelativering is kenmerkend.

Kjartansson put uit een brede culturele erfenis: literatuur, cinema, theater, popmuziek (zie: Empty Buckets I-IV). Hij verwijst naar de Scandinavische melancholie van Edvard Munch, maar ook naar ABBA. Zijn werk is tegelijk hoogcultureel en toegankelijk, feestelijk en treurig. Vrienden en familie spelen vaak een rol in zijn projecten, wat zijn werk een persoonlijk karakter geeft. De kijker wordt uitgenodigd om te blijven, te luisteren en te voelen. Niet het concept, maar de ervaring is het doel.