Me and My Mother, 2020

Me and My Mother is een kernwerk in Kjartanssons oeuvre. De setting is eenvoudig: de kunstenaar en zijn moeder staan samen in een woonkamer. Een liefdevol beeld, dat kantelt wanneer de moeder haar zoon vol in het gezicht spuugt – en dat tien minuten volhoudt. Kjartansson maakte een eerste versie in 2000 aan de kunstacademie. Sindsdien herhaalt hij het werk elke vijf jaar, met zijn inmiddels 85-jarige moeder nog steeds in de hoofdrol. Werkelijkheid en spel lopen naadloos in elkaar over, een gegeven dat uitgroeide tot een belangrijk kenmerk van zijn praktijk.

In de eerste versies proberen moeder en zoon allebei hun lachen in te houden, later wordt het stoïcijnser. Voor de opname beeldde zijn moeder zich in dat hij een van de zakenmannen was die verantwoordelijk was voor de IJslandse beurscrash van 2008; dat haar eigen zoon schuld droeg. Die gekanaliseerde woede zit in de daad van het spugen. Kjartansson ziet het niet als een agressieve daad, zijn moeder helpt hem immers gewoon met het maken van een kunstwerk.

Kjartansson groeide op in een gezin van acteurs en militante feministen, zowel zijn moeder als zijn vader. Humor en confrontatie waren thuis vanzelfsprekende middelen om kunst en leven te benaderen. Zijn oeuvre getuigt van die leerschool. Politieke betekenis verschuilt hij echter liever onder "een laag glitter en humor." Kunst moet poëzie zijn – gelaagd, “juicy”, niet te letterlijk.

Het werk is ook een ode aan het feminisme. Kjartansson beschouwt de feministische revolutie als de meest impactvolle verandering van de twintigste eeuw. Kunstenaars als Carolee Schneemann gaven het vrouwelijk lichaam een stem in de kunst – een traditie waar hij zich bewust toe verhoudt. Tegelijk roept het werk, met moeder en zoon in de hoofdrol, herinneringen op aan de duurperformances van Ulay en Abramović.

Maar Me and My Mother is ook een memento mori. Elke vijf jaar herinnert de herhaling aan het snelle voorbijgaan van het leven, en ook aan al het goeds dat zijn moeder hem heeft bijgebracht: "I am lucky with my mother," zegt hij.