Sigmar Polke

De tentoonstelling omspant meer dan drie decennia en toont Sigmar Polkes uitzonderlijke vermogen om precisie en spel, controle en toeval, kleur en vorm met elkaar te verweven. Schilderkunst verschijnt hier als een open, experimentele en steeds veranderende praktijk. Polke keek met grote aandacht naar wat er gebeurt wanneer materialen vervuilen, vervallen of van vorm veranderen. Vanuit een bijna alchemistische nieuwsgierigheid experimenteerde hij met onorthodoxe pigmenten en substanties. Deze manier van werken, waarin het proces net zo belangrijk is als het eindresultaat, is voor veel collega-kunstenaars een belangrijke inspiratie geweest.

Athanor
De werken in de tentoonstelling markeren een cruciaal keerpunt in Sigmar Polkes oeuvre. De ervaringen die Polke meemaakte in zijn reis begin jaren naar onder andere Zuidoost-Azië, veranderden zijn kijk op kleur en op de contexten waarin kleur betekenis krijgt. De impact daarvan werd zichtbaar in 1986 op de Biënnale van Venetië, waar Polke in het Duitse paviljoen zijn met de Gouden Leeuw bekroonde installatie Athanor presenteerde. Met deze installatie, vernoemd naar de alchemistische oven, transformeerde hij het paviljoen letterlijk in een ‘fornuis’.

De werken uit deze periode en daarna worden gekenmerkt door het gieten, uitstrooien, blazen en uitstrijken van lakken, pigmenten en harsen op transparante of semitransparante dragers, stoffen en doeken. Ze variëren van volledig abstracte Farbproben (kleurproeven), monochrome Farbtafeln (kleurpanelen) en lak- en gietschilderijen tot werken met herkenbare figuratie en vormen. Deze ontleent Polke aan historische beeldbronnen, zoals in het vierluik Hermes Trismegistos.

Zo verschuift de nadruk van de hand van de kunstenaar naar het gedrag van de materialen zelf, die ook nadat ze op het doek zijn aangebracht tot op zekere hoogte blijven doorwerken en als het ware een eigen leven leiden. Hun onderlinge interacties en historische lading maken verbanden zichtbaar tussen cultuur-, natuur- en kunstgeschiedenis. 

‘Collectie Nederland’ voor het eerst bijeen
Voor het eerst worden de belangrijkste ensembles van Polke uit Nederlandse museale collecties binnen dit experimentele perspectief bijeengebracht. De tentoonstelling maakt zichtbaar hoe rijk en gelaagd de ‘Collectie Nederland’ rond één kunstenaar kan zijn. Zo worden onder meer de achtdelige serie Farbtafeln (1986/87 en 1992) en Radioaktiver Abfall (1992) uit de collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam samengebracht met de monumentale Werkgruppe I: Das war schon immer so!, Werkgruppe II: Das haben wir noch nie so gemacht! en Werkgruppe III: Da könnte ja jeder kommen! (1982) uit de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, Goldklumpen (1982) uit de collectie van het Van Abbemuseum in Eindhoven en de vierdelige reeks Hermes Trismegistos I–IV (1995) uit de collectie van De Pont Museum in Tilburg.

Internationaal onderzoeks- en educatieproject
De tentoonstelling maakt deel uit van het internationale onderzoeks- en educatieproject Sigmar Polke: Athanor NOW van de Anna Polke-Stiftung. Veertig jaar na Polkes presentatie op de Biënnale van Venetië wordt opnieuw naar deze cruciale fase in zijn werk gekeken door middel van tentoonstellingen, presentaties, onderzoek, workshops en lezingen. De tentoonstelling Sigmar Polke – Het weten van de kleurenin De Pont Museum is het centrale en meest omvangrijke onderdeel.

Sigmar Polke – Het weten van de kleuren is een gezamenlijke tentoonstelling van De Pont Museum en de Anna Polke-Stiftung. Curatoren: Kathrin Barutzki (Anna Polke Foundation), Martijn van Nieuwenhuyzen en Maria Schnyder (De Pont Museum). De tentoonstelling is onderdeel van het project Sigmar Polke: Athanor NOW, georganiseerd door de Anna Polke-Stiftung en financieel ondersteund door de Thomas en Doris Ammann Foundation, Zürich.