Sigmar Polke

De alchemist van de schilderkunst. Een tovenaarsleerling. Een magiër. De bijnamen van de legendarische Duitse kunstenaar Sigmar Polke (1941–2010) spreken boekdelen. Zijn veelzijdige oeuvre – schilderijen, grafiek, fotografie, films en installaties – laat zich moeilijk categoriseren. Wat al zijn werk verbindt, is zijn onstuitbare drang tot experiment, in werkwijze, materialen en thematiek. 

Samen met Gerhard Richter introduceerde Polke in de jaren zestig het Kapitalistischer Realismus: een satirisch antwoord op Amerikaanse Pop Art en de propagandakunst van het Socialistisch Realisme. Met toen provocatieve kunst, zoals realistische schilderijen van sokken, worstjes of plastic bakjes, bekritiseerde Polke de consumptiemaatschappij, de glamourwereld, het kapitalisme. Op zijn iconische doeken met rasterpunten imiteerde hij druktechnieken uit de populaire media in verf. Zo liet hij je nadenken over de betekenis van reproducties, de transformatie van beelden of wat echt en onecht is in de kunst.

In de decennia daarna verkende Polke de schilderkunst, fotografie en grafische kunst via ongekende materiele experimenten. [zie Hermes Trismegistos I-IV] Hij gebruikte (of misbruikte) textiele dragers, vernissen, harsen, chemicaliën, giftige stoffen en zelfs meteorietpoeder, vaak met onvoorspelbare uitkomsten – iets wat hij omarmde. Grafische misdrukken werden kansen; door dragers, kleurlagen of handgeschilderde details werd elke afdruk uniek. [zie Untitled (Griffelkunst 1989)] Eind jaren tachtig ontdekte Polke het kopieerapparaat om beelden te reproduceren en te transformeren. 

Polke’s oeuvre weerspiegelt een groot historisch en politiek bewustzijn. Thema’s als oorlog, macht en commentaar op maatschappelijke en politieke verschijnselen lopen door zijn werk, maar altijd met humor, ironie en ambiguïteit. Polke putte uit reclame, strips, populaire cultuur, maar ook uit oude schildertradities. Door het combineren, vervormen en vergroten van beelden, werkwijzen en inspiratiebronnen – het bewust verstoren ervan – opende hij steeds weer onverwachte betekenislagen.