Black Drawings

De 111 werken van Black Drawings zijn gerangschikt in een raster van acht hoog en veertien breed. Elk portret, uitgevoerd in Oost-Indische inkt, toont een Zwarte man of vrouw, jong of oud, met een eigen uitdrukking en haardracht of hoofddeksel. De uitvloeiende inkt geeft intensiteit en diepte aan de hoofden, terwijl sommige juist schematisch of bijna abstract blijven. Soms roepen slechts enkele lijnen al een expressief gezicht op. Dumas putte voor deze reeks hoofden uit haar afbeeldingenarchief. Zelf omschreef ze de close-ups als “beelden die intimiteit (of de illusie daarvan) combineren met onbehaaglijkheid.” Inderdaad: de talloze ogen die ons aanstaren roepen eerder anonimiteit dan nabijheid op.

Opvallend is dat titels en bijschriften hier ontbreken, terwijl deze vaak richting geven aan de interpretatie van haar werk. De geportretteerden blijven anoniem, waardoor je deze verzameling individuen al snel gaat zien als een anonieme groep mensen. Het vraagt inspanning om elk gezicht afzonderlijk te zien en zijn eigenheid te onthouden. Black Drawings refereert daarmee aan etnografische fotografie, waarin individuele mensen gereduceerd worden tot vertegenwoordigers van een type.

De werken zijn te zien in relatie een tot Dumas’ jeugd in Zuid-Afrika, in de tijd van de apartheid. Ze geven commentaar op het stereotype beeld van ‘de zwarte’ en hoe mensen van kleur in een (racistische) samenleving werden ervaren. Het stuk leisteen linksonder zou kunnen verwijzen naar dat clichébeeld: het is een ding dat alleen maar zwart is, zonder individuele trekken, even onpersoonlijk en kil als de wereld en zienswijze die in de tekeningen wordt weerspiegeld. 

Rechtsboven houdt een jong, vermoedelijk wit meisje (is het een zelfportret?) de hand voor het gezicht – een gebaar dat zowel schaamte als afweer kan uitdrukken. Moeten we ons niet schamen voor een wereld die mensen indeelt naar soort in plaats als individu? Dumas koestert niet de illusie dat haar kunst misstanden oplost, maar haar werk stelt onophoudelijk dit soort kritische vragen.