Christian Boltanski

Christian Boltanski kan je de kunstenaar van de schaduw noemen. Letterlijk, want in veel van zijn installaties heerst een voor museumzalen ongebruikelijke duisternis. Je kan nietige, uit metaal gesneden poppetjes zien, die in flikkerend kaarslicht onrustige schaduwen werpen op de muur (zie Les Bougies). Of vervaagde portretfoto's in zwarte lijstjes die slechts door kleine bureaulampjes worden verlicht (zie Diese Kinder suchen ihre Eltern). Kleur ontbreekt nagenoeg. Zwart-witfoto's, gedragen kledingstukken of verroeste koekblikken roepen een sombere stemming op.

Ook in overdrachtelijke zin draait Boltanski’s werk om schaduw. Het staat meestal in het teken van de dood, en daarmee van herinneren en gedenken (zie Les Concessions). Boltanski reflecteert op de vele gedaanten van het levenseinde, van de gewelddadige tot de 'gewone' dood. Maar ook op de kindertijd, die een soort einde bevat omdat geen enkele volwassene er ooit nog naar terug zal kunnen keren. Een foto heeft voor Boltanski bovendien zelf betrekking op de dood. Het toont een moment dat voorgoed voorbij is.

Al eind jaren zestig maakt Boltanski zijn eerste 'notebooks': verzamelingen van persoonlijke voorwerpen en foto’s die het gebrek aan herinnering aan zijn eigen kindertijd moeten tegengaan (zie L'album photographique de Christian Boltanski). Sindsdien verzamelt hij objecten die getuigen van voorbije levens, vooral oude portretfoto's van vlooienmarkten en uit archieven. Ze tonen mensen die anoniem zijn geworden en van wie niets rest dan een beeld – beelden die hij vanaf eind jaren tachtig ook in monumentale installaties verwerkt.

'Ik ben geboren in Parijs in 1944, ik hoorde vanaf mijn vroegste jeugd over mensen die terugkwamen en mensen die niet terugkwamen, over de Shoah. Vanuit dat trauma maak ik kunst', aldus Boltanski. Toch benadrukte hij steeds dat zijn werk niet alleen maar gaat over de Holocaust, maar over universele mechanismen van herinnering.