Sigmar Polke – Het weten van de kleuren

20 september 2026 – 28 februari 2027

Dit najaar presenteert De Pont Museum Sigmar Polke – Het weten van de kleuren, de eerste grote tentoonstelling in Nederland van Sigmar Polke (Oels, 1941 – Keulen, 2010) sinds zijn retrospectief in het Stedelijk Museum in 1992. De tentoonstelling, ontwikkeld in samenwerking met de Anna Polke-Stiftung, brengt meer dan vijftig werken samen uit de jaren tachtig tot en met de late jaren 2000 en richt zich op Polkes experimentele omgang met kleur, pigment en onconventionele schildersmaterialen. Naast ensembles uit de Collectie Nederland, die voor het eerst samen te zien zijn, komen er belangrijke bruiklenen uit particuliere en museale collecties in onder meer Duitsland, Frankrijk en Engeland.

Athanor en de alchemie van materiaal
De werken in de tentoonstelling markeren een cruciaal keerpunt in Sigmar Polkes oeuvre. Van groot belang was de reis die hem in 1980/81 naar Australië, Papoea-Nieuw-Guinea en Zuidoost-Azië voerde. De ervaringen tijdens deze reis veranderden zijn kijk op kleur en op de contexten waarin kleur betekenis krijgt. De impact daarvan werd zichtbaar in 1986 op de Biënnale van Venetië, waar Polke in het Duitse paviljoen zijn met de Gouden Leeuw bekroonde installatie Athanor presenteerde. Met deze installatie, vernoemd naar de alchemistische oven, transformeerde hij het paviljoen letterlijk in een ‘fornuis’ waarin beeldprocessen zich voltrokken als materiële reacties tussen schilderkunstig oppervlak en omgeving. Het hart van de installatie werd gevormd door een wandschildering die daadwerkelijk mee veranderde met het weer: bij hoge luchtvochtigheid kleurde zij roze, bij droogte blauw.

De werken uit deze periode en daarna worden gekenmerkt door het gieten, uitstrooien, blazen en uitstrijken van lakken, pigmenten en harsen op transparante of semitransparante dragers, stoffen en doeken. Ze variëren van volledig abstracte Farbproben (kleurproeven), monochrome Farbtafeln (kleurpanelen) en lak- en gietschilderijen tot werken met herkenbare figuratie en vormen. Deze ontleent Polke aan historische beeldbronnen, waaronder citaten uit de kunst- en cultuurgeschiedenis, zoals in het vierluik Hermes Trismegistos.

In deze fase verschuift de nadruk van de hand van de kunstenaar naar het gedrag van de materialen zelf, die ook nadat ze op het doek zijn aangebracht tot op zekere hoogte blijven doorwerken en als het ware een eigen leven leiden. Hun onderlinge interacties en historische lading maken verbanden zichtbaar tussen cultuur-, natuur- en kunstgeschiedenis. In de abstracte kleurcomposities en schilderkundige details wordt zichtbaar hoe Polke de ogenschijnlijk vaste schilderkunstige canon fundamenteel bevraagt. Door vrijelijk te spelen met dragers en pigmenten en door ruimte, transparantie en licht actief te betrekken bij het ontstaan van het beeld, ontvouwt zich een praktijk waarin schilderkunst zich voortdurend herdefinieert.

‘Collectie Nederland’ voor het eerst bijeen
Voor het eerst worden de belangrijkste ensembles van Polke uit Nederlandse museale collecties binnen dit experimentele perspectief bijeengebracht. De tentoonstelling maakt zichtbaar hoe rijk en gelaagd de ‘Collectie Nederland’ rond één kunstenaar kan zijn. Zo worden onder meer de achtdelige serie Farbtafeln (1986/87 en 1992) en Radioaktiver Abfall (1992) uit de collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam samengebracht met de monumentale Werkgruppe I: Das war schon immer so!, Werkgruppe II: Das haben wir noch nie so gemacht! en Werkgruppe III: Da könnte ja jeder kommen! (1982) uit de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, Goldklumpen (1982) uit de collectie van het Van Abbemuseum in Eindhoven en de vierdelige reeks Hermes Trismegistos I–IV (1995) uit de collectie van De Pont Museum in Tilburg.

Bijzondere bruiklenen
Naast de werken uit Nederlandse musea zijn er belangrijke bruiklenen uit onder andere Museum Abteiberg, Mönchengladbach, Museum Brandhorst, München, Museum Frieder Burda, Baden-Baden, Carré d’Art – Musée d’art contemporain de Nîmes, Museum für Gegenwartskunst, Siegen, Kunstmuseum Karlsruhe, Hesta Collection Uster, Cranford Collection, Londen en uit diverse particuliere verzamelingen. Veel van de werken zijn voor het eerst in Nederland te zien.

Internationaal onderzoeks- en educatieproject
De tentoonstelling maakt deel uit van het internationale onderzoeks- en educatieproject Sigmar Polke: Athanor NOW van de Anna Polke-Stiftung. Veertig jaar na Polkes presentatie op de Biënnale van Venetië wordt opnieuw naar deze cruciale fase in zijn werk gekeken door middel van tentoonstellingen, presentaties, onderzoek, workshops en lezingen. De tentoonstelling Sigmar Polke – Het weten van de kleurenin De Pont Museum is het centrale en meest omvangrijke onderdeel.

Sigmar Polke – Het weten van de kleuren is een gezamenlijke tentoonstelling van De Pont Museum en de Anna Polke-Stiftung. Curatoren: Kathrin Barutzki (Anna Polke Foundation), Martijn van Nieuwenhuyzen en Maria Schnyder (De Pont Museum). De tentoonstelling is onderdeel van het project Sigmar Polke: Athanor NOW, georganiseerd door de Anna Polke-Stiftung en financieel ondersteund door de Thomas en Doris Ammann Foundation, Zürich.

De tentoonstelling Sigmar Polke – Het weten van de kleuren markeert, samen met de presentaties van Matthew Monahan en Wagner & De Burca, het afscheid van Martijn van Nieuwenhuyzen als directeur van De Pont Museum per 1 oktober 2026.

Voor vragen of meer informatie:

Beau Swierstra

Stuur e-mail
+31 13 543 8300