Willem de Kooning

Willem de Kooning (1904–1997) werd geboren in Rotterdam en emigreerde in 1926 illegaal naar de Verenigde Staten, waar hij zich uiteindelijk vestigde in New York. Hij groeide uit tot een sleutelfiguur van het abstract expressionisme, de stroming die na de Tweede Wereldoorlog de Amerikaanse kunst domineerde. Anders dan veel tijdgenoten die afstand namen van de zichtbare werkelijkheid, bleef De Kooning laveren tussen figuratie en abstractie. Zijn beroemde uitspraak “Flesh was the reason why oil painting was invented” onderstreept zijn fascinatie voor het lichaam en de zinnelijkheid van olieverf.

Na een periode als huisschilder en decorateur ontwikkelde De Kooning zich in de jaren dertig tot autonoom kunstenaar. Zijn vroege werk vertoonde invloeden van kubisme en surrealisme, maar in de jaren veertig brak hij door met een ruige, expressieve stijl. Wereldberoemd werd hij in de jaren vijftig met de Women-reeks: vervormde vrouwelijke figuren in krachtige, dynamische penseelstreken. Het vrouwelijke lichaam, het landschap en de versmelting van beide bleven terugkerende thema’s. In zijn latere werk, zoals Zonder titel XV, werd zijn stijl losser en meer lyrisch, met kleurrijke, abstracte landschappen. Ondanks zijn aftakeling door Alzheimer bleef De Kooning tot in de jaren tachtig schilderen.

De Koonings doeken zijn vaak opgebouwd uit vele lagen verf, die hij met kwasten, paletmessen en zijn blote handen aanbracht en weer weghaalde. Het resultaat was een dynamisch en grillig verfoppervlak. Hij werkte soms jarenlang aan één doek, intuïtief zoekend naar de juiste vorm. Daarbij experimenteerde hij voortdurend met materialen, zoals langzaam drogende olieverf, om de verfhuid langer bewerkbaar te houden. Naast schilderijen maakte hij ook tekeningen, lithografieën en sculpturen.