Quarta-Feira de Cinzas/Epilogue

Quarta-Feira de Cinzas / Epilogue (2006) geldt als een van de meest iconische videowerken uit de Braziliaanse kunst van de afgelopen decennia. Het werk werd gefilmd op Aswoensdag 1 maart 2006, in het regenwoud bij Belo Horizonte, de geboortestad van de kunstenaars in de staat Minas Gerais. De Portugese titel betekent letterlijk 'woensdag van de assen': de dag na carnaval, een moment van transitie van exces naar orde, de eerste dag van de veertigdaagse vastentijd voor Pasen. De kunstenaars omschreven het als een poging om 'de sfeer van het einde van carnaval vast te leggen, wanneer er een zekere melancholie is na de dagen van waanzin en overdaad'.

Vanuit een laag camerastandpunt zie je in close-up legers rode en zwarte bladsnijdermieren felgekleurde confetti door het regenwoud verplaatsen. Om de insecten te lokken hadden de kunstenaars de confetti vooraf geweekt in varkensvet en suiker. De video begint met slechts een paar mieren; naarmate de tijd verstrijkt komen steeds meer dieren in beeld die de reflecterende schijfjes over de grond, langs planten en bomen voortzeulen. De soundtrack van de experimentele band O Grivo (met wie Guimarães vaak samenwerkt) combineert omgevingsgeluiden uit het Braziliaanse regenwoud met traditionele sambaritmes, gecreëerd met geïmproviseerde instrumenten als luciferdoosjes, een bord en vork en kartonnen fruitverpakkingen.

De mieren verwijzen naar Macunaíma (1928) van de Braziliaanse schrijver Mário de Andrade, een monument in de Braziliaanse literatuur over een mythische, luie en grillige held met een fluïde karakter, een man die model staat voor de Braziliaanse nationale identiteit in al haar tegenstrijdigheden. In die roman zijn mieren een terugkerend symbool van verderf en zelfondermijning. Een mierenbeet kost Macunaíma letterlijk zijn been, en een oud Braziliaans gezegde dat De Andrade in de roman gebruikt (Muita saúva e pouca saúde, os males do Brasil são, "Veel saüva-mieren en weinig gezondheid, dat zijn de kwalen van Brazilië"), fungeert er als bittere nationale diagnose. In hun ironische verwijzing contrasteren de kunstenaars de mieren – in de film het toonbeeld van vlijt en collectieve arbeid – met de twijfelachtige rol die aan deze insecten is toegekend in Macunaíma.