Niet Vallen! / Pas Tomber!

Niet Vallen! / Pas Tomber! is voortgekomen uit een project dat François in 1997 ontwikkelde voor een nieuwe TBS-kliniek in Rotterdam. Hij ging daar heen op zoek naar een dialoog met de cliënten. Niet om hen te veranderen, maar om een smal pad te vinden waarop iets creatiefs en moois kon ontstaan – iets monumentaals én iets breekbaars.

Het resultaat is een installatie die cirkelt rond gevangenschap, vrijheid en het beperken van het mens-zijn. Het Franse werkwoord tomber uit de titel betekent letterlijk vallen, maar ook opgepakt worden door de politie, ziek worden, krankzinnig worden. 

Het viel François op dat bijna elke bewoner een bloem in zijn cel had, vaak een orchidee, die werd gezien als symbool voor puurheid en schoonheid. Hij besloot daarop paardenbloemen en brandnetels mee te nemen voor de cliënten. Sommigen voelden zich beledigd, maar François wees erop dat de natuur niet alleen schoonheid kent – bepaalde planten doen pijn als je ze aanraakt of worden gezien als onkruid. De metafoor werd al snel begrepen.

Ook merkte hij hoe moeilijk het is je te oriënteren in het isolement van de gevangenis, want alles is eenvormig en afgesneden van de wereld. Zijn voorstel de cliënten een plattegrond van de kliniek te geven, wees de directeur af. Om toch een besef van plaats en oriëntatie te creëren, liet François een luchtfoto van de kliniek afdrukken op een ansichtkaart. Hieruit ontstond het idee iets te doen met de plattegrond van de cel: non-descripte ruimtes, ontworpen door architecten, die niets zeggen over het eigenlijke leven erbinnen.

Hij liet de plattegrond van een cel op werkelijke schaal uitfrezen in een enorm tapijt. Het behaaglijke, huiselijke karakter van de zachte ondergrond staat in schril contrast met de kilte van de afgebeelde cel. Zwevend daarboven bracht hij aan het plafond een patroon van uitgebloeide paardenbloemen aan, bloemen die stevig van structuur zijn, maar uiterst kwetsbaar. Het roept associaties op met vergankelijkheid, onbereikbaarheid en de tegenstelling tussen gevangen zitten en je vrij door de wereld kunnen bewegen.