Regenboog

Regenboog ontstond naar aanleiding van een speelse vraag die Jan Andriesse zichzelf voorlegde: 'Wat is voor een koningin het mooiste natuurlijke verschijnsel om naar te kijken?'. Na maanden peinzen was zijn antwoord verrassend eenvoudig: een regenboog. In dit immense schilderij toont Andriesse echter geen afbeelding van een regenboog, maar hij laat zien wat een regenboog is. Hij laat de kleurbanen onmerkbaar in elkaar overgaan, waardoor het onmogelijk is vast te stellen waar de ene kleur in de andere verandert.

Het schilderij is gemaakt bij daglicht en lijkt met zijn lichtwerking ook de overgang van ochtend naar middag te verbeelden: het moment waarop warme tonen langzaam naar voren komen te midden van nog dominante koele tonen. Om dat effect het best te kunnen waarnemen, moet Regenboog bij daglicht worden gepresenteerd. Direct kunstlicht fixeert te veel en brengt een kader aan. Daglicht is algemener en vloeit samen met het schilderij. Het zorgt ervoor dat het oppervlak zindert van het licht en transparante kleur.

De kleurbanen van de regenboog zijn laag voor laag aangebracht en als het ware gematteerd met marmerpoeder dat Andriesse door zijn verf mengde. Dat zorgt voor een fluwelige, matte textuur die licht absorbeert en verstrooit in plaats van het hard te reflecteren. De kwastsporen werkte hij weg met een wisser, waardoor een transparant oppervlak ontstond waaraan elke structuur, ieder spoor van ambachtelijkheid – ja zelfs van materialiteit – is onttrokken. Hij wilde dat de kijker niet de verf zag, maar het verschijnsel van gekleurd licht. Dankzij zijn techniek weet Andriesse een vluchtig natuurverschijnsel tastbaar te maken en tegelijk het ongrijpbare ervan te behouden.

Terwijl het schilderij uitnodigt dichterbij te komen, de gelaagdheid te ontwaren, vraagt het juist om afstand. Van verder af tracht het oog er vat op te krijgen, maar het vindt nergens een punt waarop het zich kan fixeren. Zo biedt het schilderij de beschouwer een intense, zintuiglijke ervaring.