Thomas Schütte

Oldenburg Duitsland 1954, woont en werkt in Düsseldorf

Große Geister nrs. 4, 5 1997, nr.14 1999

gepolijst aluminium
ca 246x187x112 / 238x200x131 / 250x100x110 cm
1997.TS.06-07/1999.TS.10

De drie Große Geister lijken tijdens hun rondgang door De Pont in hun bewegingen te zijn gestold. Groot en glimmend zijn het imposante verschijningen met een postuur zoals dat gewoonlijk is voorbehouden aan standbeelden en monumenten van helden en machthebbers. De Duitse kunstenaar Thomas Schütte heeft zijn aluminium beelden Große Geister genoemd en inderdaad zijn het monumentale verschijningen, die tegelijkertijd door hun gladde, spiegelende huid licht en bijna immaterieel zijn. Hun lichamen zijn op wonderlijke wijze door grote handen gekneed in golvende en bobbelende vormen. Deze geesten doen denken aan Michelin-mannetjes en aan science-fiction figuren. Met hun holle ogen kijken ze verwonderd om zich heen. Ontheemd en zoekend naar een houvast.

De Pont bezit van Thomas Schütte (Oldenburg 1954) meerdere werken. Schütte is een veelzijdig kunstenaar die in de jaren tachtig bekend is geworden met eigenzinnige architectuurontwerpen en later met zijn fantasievolle beelden van menselijke figuren. Ook maakt hij tekeningen en aquarellen, waarvan De Pont enkele series, zoals Zonder titel (Lonely) en Luise (beide uit 1996), in de collectie heeft.

Schüttes beelden hebben dikwijls te maken met menselijke communicatie en interactie. Architectuur en de invulling van de openbare ruimte vervullen hierin een belangrijke rol. Het beeld Großer Respekt (1994) toont de onmacht tot communicatie. Op een roestbruin plateau staan groepjes bronzen figuren. Het plateau bestaat uit op de grond liggende cirkelsegmenten die als een soort miniatuurplein zijn afgezet met hekwerken en toegangstrappen. In het midden staat een groepje van drie mannen in een groter formaat. De drie staan met de ruggen tegen elkaar. Ze maken heftige gebaren, maar zijn onmachtig doordat ze aan elkaar zijn vastgebonden en met hun voeten niet uit een bassin lijken te kunnen komen. Hun loze gebaren worden door de meeste aanwezigen op het plein genegeerd. Großer Respektroept associaties op met de pleinen en podia waarop leiders en machthebbers zich zo graag presenteren. Maar nu staan ze in hun onmacht te kijk en zijn ze hun autoriteit kwijt.

In het na-oorlogse Duitsland is de presentatie van beelden in de openbare ruimte bepaald geen onproblematische en vanzelfsprekende kwestie gebleken. Schütte lijkt ook de onmacht van de kunstenaar om nog een betekenisvol monument te kunnen maken, met dit werk tot uitdrukking te brengen.

Thomas Schütte onderzoekt met zijn beelden van menselijke figuren in verschillende formaten en materialen ook de expressieve mogelijkheden van lichaamshouding en gelaatsuitdrukking. De United Enemies (1994) zijn boosaardige wassen poppen die, aan elkaar vastgebonden, gevangen zitten onder een glazen stolp. In lappen gewikkeld en wankelend op houten benen staan ze twee-aan-twee aan elkaar vastgesnoerd. Het zijn boeventronies uit een traditie van groteske karakterstudies zoals in het werk van de negentiende eeuwse kunstenaar Honoré Daumier.

De aluminium Große Geister zijn het vervolg op deze karakterstudies en drukken zich uit in hun slungelige lichaamshouding en stille gebarentaal. In al hun robuustheid en reusachtigheid zien ze er tegelijk speels en lichtvoetig uit. Wie de Große Geister aankijkt, ziet in hun blinkende verschijning zichzelf als in een lachspiegel vervormd. Zo geeft Schütte een ironisch commentaar op ons zelfbeeld.