Rineke Dijkstra

Sittard NL 1959, woont en werkt in Amsterdam

Rineke Dijkstra brak internationaal door met indrukwekkende portretreeksen. Het bekendst is de magistrale serie Strandportretten die bestaat uit sobere, frontale opnamen van jonge mensen op stranden in de Verenigde Staten, Nederland, België, Polen en de Oekraïne. In deze reeks concentreert Dijkstra zich op het moment dat een pose zich vormt of juist wordt losgelaten. Aarzeling en onzekerheid zijn zichtbaar in houding en oogopslag en verwijzen naar de existentiële eenzaamheid van pubers. De kale omgeving, het enigszins lage standpunt van de camera en het gebruik van invulflitslicht scherpen de vaak sterk cultureel bepaalde details en geven de beelden een monumentaal karakter.

In de fotoseries die Dijkstra rond het midden van de jaren negentig startte, richtte zij zich op de weergave van verhevigde emotionaliteit. Zij fotografeerde pas bevallen vrouwen met hun baby tegen zich aan gedrukt: ontluisterende en aangrijpende beelden van moederliefde die elke zoetsappige associatie met moederschap ver achter zich laten. Zij legde stierenvechters in Portugal vast, vlak na de strijd: uitgeput, trots, voldaan en met bloed besmeurd. In Engeland portretteerde ze kwetsbare scholieren en piepjonge meisjes, sexy opgeprikt voor een avondje uit in de disco. Door haar tegelijkertijd niets ontziende én afstandelijke, respectvolle benadering slaat Rineke Dijkstra in deze series een brug tussen het persoonlijke en het universele.

Met haar werk onderzoekt Dijkstra de grenzen van het portretgenre. De door haar gefotografeerde mensen dragen vaak een naam maar staan evenzeer model voor een groep, en ontstijgen het strikt individuele. In die zin is zij zowel een leerling van de Amerikaanse fotografe Diane Arbus met haar confronterende, ontluisterende mensbeelden als van August Sander, die tijdens het Interbellum de Duitse samenleving in typen ordende.

met dank aan Stedelijk Museum Amsterdam